2012 yılında Dikme Köyü Hacı
Yasemen Yılmazel Ortaokuluna öğretmen olarak atandığımda köy halkının sıradışı
ağız özellikleri şahsımda tarifini yapmakta zorlandığım büyük bir şaşkınlık ve
ondan daha büyük çapta hayranlık oluşturdu. Yıllar süren bu hayranlık 2023
yılında yerini araştırma yapma isteğine bıraktı. Nihayet 2023 ve 2024 yılı
boyunca Kars/Merkez Dikme Köyü, Dikme Hacı Yasemen Yılmazel Ortaokulu
öğretmenleri olarak öğrencilerimizinde desteğini alarak Dikme ve Kümbetli köyü halkıyla
birebir etkileşime girerek eserimizi oluşturduk. Eserimiz Kars ve çevresinde Terekeme
ağzında kullanılan kelimeler, deyim, atasözü, dua ve bedduaları içermektedir.
Bu eserle yıllar içerisinde daha az
konuşulan ve gençler arasında pek kullanılmadığı için unutulmaya yüz tutmuş
Terekeme ağzının var oluş çabasını desteklemek, Terekeme kültürünü kamuoyuna ve
bilim çevrelerine tanıtmak amaçlanmış; gelecek nesillerin de sözlü kültür ögelerinden
kopmaması hedeflenmiştir.
Bu hedef doğrultusunda kıymetli
meslektaşlarım ve değerli öğrencilerimizle birlikte Kars ve çevresinde “Terekeme”
diye bilenen ve alanyazında Karapapak olarak da isimlendirilen halkın yoğun
olarak yaşadığı Kars Merkez ilçesine bağlı, Dikme ve Kümbetli köylerinde bir
derleme çalışması yapılmıştır. Çalışma kapsamında Terekeme ağzını aktif
kullanan, bu ağzın söz varlıklarına hakim olan bireylerden random seçilen ve yaşları
20 ila 90 arasında değişen 100 kişiyle görüşme sağlanmış; elde edilen sözlü
kültür ögeleri (kelimeler, atasözleri, deyimler vb.) farklı 100 kişi tarafından
da doğruluğu teyit edilerek bilgisayar ortamında derlenip yazılı hale
getirilmiştir.
Eserin oluşum sürecinde bizleri
alçakgönüllülükleri ve misafirperverlikleriyle hayran bırakan Kars Merkez Dikme
köyü ve Kümbetli köyü halkına teşekkürü borç biliriz.
ERDİ EYAN
